ALLÂH'I BÝLMEYE YÜZ DELÝL...

Fahreddîn-i Râzî Herat ve civarýnda bozuk inançlarý yaymakla meþgul olanlarla mücâdele ediyor, Müslümanlar'ý bunlarýn tehlikelerine karþý korumaya çalýþýyordu. Üç yüz kadar atlý talebe ve âlim ile Herat'a geldiðinde; hem devlet, hem din büyükleri akýn akýn ziyaretine gelmiþ, alâka göstermiþlerdi. Ama birileri vardý ki; ne geliyor, ne de gelme arzusu ýzhâr ediyordu. Acaba Fahreddîn-i Râzî hazretlerinin muhâliflerinden miydi?

Halktan bir zengin, bir gün Fahreddîn-i Râzî hazretlerini bahçesinde yemeðe dâvet etti. Maksadý; ziyaretine gelmeyen zâtý da orada bulundurup, görüþmelerini ve bir yanlýþ anlamanýn meydana gelmemesini temin etmekti.

Fahreddîn-i Râzî hazretleri, yemekte karþýlaþtýðý ziyaretine gelmeyen zâta,

- Niçin bizi ziyârete gelmediniz? diye sordu. Þöyle cevap verdi o zât:

- Ben fakirin biriyim. Ne ziyâretinize geliþim size bir þeref kazandýrýr, ne de gelmeyiþim size bir þey kaybettirir. Siz mühim kimselerle meþgul olun.

Bu cevap Fahreddîn-i Râzî hazretlerini düþündürdü. Bu defa büsbütün meraklanarak ýsrarla suallerini peþi peþine sýraladý:

- Bu, sýradan birinin sözüne benzemiyor. Kalbi-gönlü uyanýk birinin cevabýdýr bu. Þimdi daha çok meraklandým. Söyleyin lütfen niçin gelmiyorsunuz? Bize vermek istediðiniz bir mesajýnýz olmalý.

- Sen, 'Müslümanlar'ýn benim ziyâretime gelmeleri vâciptir' diyormuþsun. Neden senin ziyâretine gelmek vâcip olsun?

- Ben ilim ehli biriyim. Benim ziyâretime gelenler aslýnda benim deðil, ilmin ziyâretine gelmiþ olurlar. Mücâdelemde bana yardýmcý olmuþ, beni desteklemiþ sayýlýrlar.

- Öyle ise anlat bakalým... Ýlmin hedefi Allâh'ý bilmek olduðuna göre, nasýl biliyorsun Hazret-i Mevlâ'yý?

- Yüz delil ve burhan ile biliyorum Allah Teâlâ'yý...

- Peki öyleyse, söyler misin; burhan ve delil, þüpheleri gidermek için deðil midir? Demek sende bu kadar þüphe varmýþ ki her birine delil aramýþ; ancak bu delillerle þüpheni gidermiþsin. Halbuki Allahü zû'l-Celâl bana, öyle bir îman verdi ki; þüphenin zerresi bile kalbimde yoktur. Olmayan þeyi gidermek için ne diye delil ve burhan arayayým?

Bu cevaptan sonra bir suskunluk baþlar. Neden sonra yerinden kalkan büyük müfessir Fahreddîn-i Râzî hazretleri,

- Uzat elini de öpeyim. Sen sýradan biri deðil, bir îman ve ihlâs numûnesi mâneviyât sultânýsýn. Kim isen söyle de beni daha fazla merakta býrakma.

Fahreddîn-i Râzî hazretlerinin kulaðýna eðilen birinin, fýsýltý hâlinde söyledikleri þundan ibârettir:


- Konuþtuðun zât, Necmüddîn-i Kübrâ hazretleridir.

Fahreddîn-i Râzî hazretleri hemen diz çöküp rica eder:

- Lütfen beni de kabul buyurun tâlipleriniz arasýna da, ben de iþtirak edeyim sohbetlerinize...

* * *

Ýþte zâhirî ilimle bâtýnî ilmin farký... Ýþte zâhirî ilim ehli ile, zû'l-cenâhayn olan mâneviyat erbâbýnýn seviye ve dereceleri... Keza, aralarýndaki diyaloðun güzelliði ve hakký teslim ile neticeleniþi... Ve, biribirlerine karþý olan nezâket ve saygýlarý...

Zamanýmýz 'tartýþmacýlarý'na örnek olmasý dileðiyle...